Ontdek, proef en beleef het platteland van morgen
/gratis-abonnement
Denk-pistes

Robots in de stal/serre

Onlangs de filmklassiekers Metropolis of Back to the future (Part II) nog eens herbekeken? Wat destijds ontsproten leek aan (een) wel erg fantasierijke geest(en), is vandaag gemeengoed geworden. Robots en machines hebben ons leven – en bij uitbreiding onze stallen en serres – overgenomen. Nu ja ‘overgenomen’, wij bedienen nog steeds de knoppen. Of zou dat binnenkort ook niet meer nodig zijn? Voor we onszelf verliezen in speculaties over de toekomst, een lijst van 7 opvallende robots in de stal/serre, zoals we die vandaag kennen:

 

  1. Melkrobot

    Een melkrobot is één van de meest moderne toepassingen in de stal. Het is een toestel (zeg maar een volledige stalinrichting) dat autonoom koeien melkt, uiers schoonmaakt, de stappen van de koeien telt, en eigenlijk het volledige ‘koeverkeer’ in de stal regelt. Zo bepaalt de computer welke koe gemolken mag worden en dus de melkzone binnen mag, of welke al genoeg melk gegeven heeft die dag en opnieuw de stal in moet om te eten of te rusten. Dit is belangrijk, want je hebt zo van die koeien die vaker dan nodig gemolken willen worden, omdat ze het fijn vinden of omdat ze het krachtvoer dat ze tijdens het melken krijgen, zo lekker vinden. Maar als ze te veel melk geven en te weinig eten en rusten, bestaat het risico dat ze uitgeput raken.

    Vanaf een bepaalde bedrijfsgrootte is een melkrobot voor melkveehouders om verschillende redenen interessant: koeien worden op hun eigen tempo gemolken en niet verplicht twee keer per dag om 06:00 en 18:00 (bijvoorbeeld) – wat zowel voor de koeien als hun verzorgers aangenamer is. Die laatsten hoeven hierdoor niet meer elke dag uit hun bed om 06:00, en niet naar huis van een feestje om 18:00. Bovendien beschikt de robot over allerlei informatie die verband houdt met de gezondheid van de koeien (stap- en eetgedrag), wat het vroegtijdig opsporen van problemen mogelijk maakt. Al zweren sommige veehouders nog steeds bij persoonlijke supervisie en persoonlijk contact – waar zeker iets voor te zeggen valt.

    De aankoop van zo’n melkrobot is echter een dure investering. De veehouder moet dus al over voldoende koeien beschikken of voldoende toekomstperspectieven (zeg maar opvolging of uitbreidingsmogelijkheden) hebben om die investering aan te kunnen gaan.

    Foto’s en wat meer info over de melkrobot en het koeverkeer in een stal vind je in het artikel ‘Een dag in het spoor van: hoeve-ijs’ (scrol naar ‘De grote melkstal’ en ‘Eenrichtingsverkeer en koeborstels’).

    melkrobot-tris.png

     
  2. Mestrobot en -schuif

    Een ander toestel dat het leven van de veehouder vanaf een bepaalde bedrijfsgrootte gemakkelijker maakt, is de mestrobot. Die veegt de mest in de koeienstallen bij elkaar in roosters, zodat de vloer netjes blijft en de poten van de koeien niet zouden ontsteken. Zo’n mestrobot lijkt een beetje op een automatische stofzuiger of grasmaaier, in die zin dat hij ook telkens terugkeert naar een vast oplaadstation en voorzien is van sensors die vermijden dat hij overal tegenaan rijdt.

    Een alternatief voor de mestrobot is een mestschuif, die eveneens autonoom kan worden aangedreven. Zo’n schuif is in feite een grote schep, die een vaste weg aflegt in de stal en dus minder flexibel is als een robot, maar wel sneller een rechte (!) gang proper krijgt. Net als bij de robot moeten veehouders ook hier niet vrezen dat hun koeien aangereden worden, want een moderne mestschuif is eveneens voorzien van een automatisch stop- en startsysteem als het op zijn weg obstakels registreert.

    Meer info over de mestrobot vind je in het artikel ‘Wat is dit?: de mestrobot’.

    mestrobot-tris.png

     
  3. Kalverdrinkautomaat

    Vandaag worden de kalveren op veel melkveebedrijven nog met de hand (emmer) gevoederd. Tweemaal daags krijgen ze zo een grote portie melk te drinken, terwijl ze in de natuur meerdere keren per dag bij hun moeder kleinere porties zouden drinken. Daarom werd nog niet zo lang geleden een kalverdrinkautomaat op de markt gebracht. Die neemt het voederen van de boer of boerin over, waardoor de kalfjes zelf kunnen bepalen wanneer en hoeveel ze drinken. Dit sluit beter aan bij hun natuurlijk zuiggedrag, en zou dus een verbetering moeten zijn van hun welzijn. Bovendien laat dit systeem toe dat de kalfjes ook ’s nachts drinken, wat hen in de winter helpt hun lichaamstemperatuur op peil te houden en in de zomer voor afkoeling zorgt.

    Nadeel is wel dat ziektes mogelijk sneller verspreiden onder de kalfjes, omdat zo’n automaat vereist dat ze samen in een hok leven, terwijl ze anders elk in een aparte iglo zouden leven. De kalverdrinkautomaat bestaat immers uit een vast drinkstation dat de kalveren delen, en een automaat die de melk maakt en opwarmt.

    Het systeem werkt net als de melkrobot op basis van sensoren, die verstopt zijn in een halsband. Hierdoor weet de automaat welk kalf hoe vaak en hoeveel gedronken heeft, waardoor opsporing van eventuele problemen opnieuw sneller kan gaan. Want een kalf dat ineens opvallend meer of minder drinkt, zit waarschijnlijk niet goed in zijn vel.

    Op termijn kunnen aan dit systeem nog allerlei andere meters gekoppeld worden, zoals een weegschaal of thermometer. Dit moet de monitoring van de gezondheid en groei van de kalveren nog verbeteren en vergemakkelijken. Al wordt vaak benadrukt dat de persoonlijke opvolging door de veehouder onvervangbaar blijft. Wie zonder snufjes niet veel bezig is met de gezondheid of technische resultaten van zijn dieren, zal het met snufjes niet veel beter doen.

     
  4. Krachtvoerautomaat

    Een krachtvoerautomaat is al wat beter ingeburgerd dan een kalverdrinkautomaat. Beide kunnen trouwens gekoppeld worden, waardoor de overschakeling van melk naar vaste voeding bij de kalfjes vlotter zou verlopen. Opnieuw werkt dit systeem op basis van sensoren. Wanneer een kalf het voerstation betreedt, krijgt het automatisch die portie krachtvoer geserveerd zoals vooraf ingesteld. Hierdoor hebben de kalfjes altijd vers voeder ter beschikking, en bepalen ze opnieuw zelf wanneer ze eten. En wanneer een kalf opeens minder voeder opneemt, krijgt de veehouder daar melding van, zodat hij het dier kan controleren.

     
  5. Voederrobot

    Eenzelfde systeem bestaat op kleine schaal ook al voor oudere runderen: een zelfrijdende voederrobot. Soms gecombineerd met een voederaanschuifrobot, of beide functies geïntegreerd in één systeem. Een voederrobot is een toestel dat voeder verspreid op de voedergang, zoals sommige veehouders nog met riek en kruiwagen en de meesten met een mengwagen (door een persoon te besturen) doen. Hij meet of er nog voldoende voeder in de gang ligt, en voegt een verse portie toe indien nodig. De robot wordt bevoorraad door een soort voederstation of kuil, waar stro en ander voeder verzameld wordt.

    De meeste varianten schuiven bij het rondrijden bovendien automatisch het voeder aan tegen de hekken of in de voederbak. Dat is een taak die daarvoor de voederaanschuifrobot op zich nam. Die rijdt door de voedergang en schuift het voeder, dat de koeien met hun neuzen te ver hebben weggeduwd, opnieuw aan, zodat zo weinig mogelijk voeder verspild wordt.

    Opmerking: In varkens- en kippenstallen wordt het voeder ook automatisch verdeeld, maar niet door een zelfrijdende robot. Het voeder wordt er rechtstreeks uit de silo via een buizensysteem naar de voederbakken en –elementen gebracht, die automatisch worden aangevuld wanneer ze leeg zijn. Op eenzelfde manier wordt in de stallen drinkwater verspreid.

    voederrobot-tris_trioliet.png
    Beeld: Trioliet
     

  6. Spuitrobot

    Ook voor het schoonmaken van stallen doen veehouders soms beroep op een robot. In plaats van zelf met een hogedrukreiniger de stallen uit te kuisen, kan een spuitrobot worden ingeschakeld. Die wordt de eerste keer aangestuurd met een joystick, maar kan daarna dezelfde reinigingsroute uit geheugen zelfstandig herhalen.

     
  7. Verpakkingsrobot

    Behalve in de stal wordt ook in de serre veel gebruik gemaakt van automatisering en soms van robots. Oogstkarretjes bijvoorbeeld zijn vaak op rails gezet, die tussen de plantenrijen lopen en uiteindelijk naar het verpakkingsstation. Wanneer ze vol zijn, rijden ze via de rails automatisch naar die verpakkingsruimte. Daar worden ze eveneens automatisch op een transportband gezet, gewogen en gescreend. Als de vruchten goedgekeurd zijn, worden ze via die transportband vervolgens naar de verpakkingsrobot gebracht, die de vruchten in de gewenste hoeveelheid in dozen, zakken of kratten verpakt.

    Eenzelfde geautomatiseerd transport- en verpakkingscircuit wordt gebruikt op legkipbedrijven. De eieren vallen rechtstreeks op een transportband, die ze naar de verpakkingsrobot brengt. Daar worden ze automatisch in eierdozen geladen en gestapeld.

 

 

Wordt vervolgd…

Bovenstaande robots zijn in veel gevallen al sterk ingeburgerd, of net aan een opmars bezig in de markt. Maar er zitten natuurlijk ook verscheidene robots in ontwikkelings- of testfase. Zo wordt volop geëxperimenteerd met pluk- en oogstrobots. De Universiteit van Wageningen bijvoorbeeld heeft een prototype gemaakt van een robot die paprika’s plukt. Eerst maakt hij een 3D-afbeelding van een vrucht, waarna hij die vergelijkt met die van een rijpe. Komen vorm, kleur en grootte overeen, dan snijdt hij de paprika af.

Studenten van de Katholieke Hogeschool Limburg hebben een gelijkaardig prototype ontwikkeld om appels te plukken. Het principe is hetzelfde: de robot neemt eerst foto’s en analyseert die. Als de appel op de foto’s voldoet aan de geprogrammeerde voorkeureigenschappen, wordt de vrucht geplukt.

In Nederland wordt dan weer gewerkt aan een aspergesteekrobot, en in Japan aan een plukrobot voor aardbeien. In plaats van een mobiele robot en vaste planten, wordt in dat laatste geval gebruik gemaakt van planten op rails en een stationaire robot. De planten worden naar de robot gereden, die de aardbeien vanop een vaste plaats plukt en zelfs verpakt.

Ook voor werkzaamheden op het veld wordt ten slotte veel onderzoek gedaan naar een doorgedreven automatisering. Zo wordt gewerkt aan een sproeirobot die zeer nauwkeurig onkruid of ziekten kan bestrijden, zodat minder gewasbeschermingsmiddelen gebruikt (verspild) moeten worden. En er bestaan al verschillende praktijkvoorbeelden van zelfrijdende tractors die op basis van gps-sturing heel nauwkeurig onkruid schoffelen. Je leest het: we zijn lang nog niet uitgepraat wat robots in de land- en tuinbouw betreft. Wordt ongetwijfeld vervolgd…

 

Bron: VILT.be, boerenbusiness.nl, groene.nl, veeteeltvlees.nl, precisielandbouw.groenkennisnet.nl en lv.vlaanderen.be

Aangemaakt op 14:36 12/01/2015 Laatst aangepast op 16:42 23/02/2015